sábado, 14 de janeiro de 2017

Czy język portugalski jest trudny?

W swoich podróżach językowych często spotykam się z pytaniami: „Który język jest najtrudniejszy do opanowania?” lub też „Czy język portugalski jest trudny do nauczenia?”. Mają one, przynajmniej teoretycznie, pomóc szukającym odpowiedzi w podjęciu ostatecznej decyzji o rozpoczęciu nauki języka obcego lub też porzuceniu tej myśli. Ponadto, w Internecie można znaleźć liczne rankingi dotyczące oceny stopnia trudności poszczególnych języków (najczęściej są one sporządzone w języku angielskim). Jednak nie zawsze opierają się na racjonalnych przesłankach, a ponadto przerzucają ciężar decyzji z naszych barków na kogoś innego. Co w konsekwencji może przełożyć się na podjęcie decyzji o zaprzestaniu nauki, gdy tylko pojawią się pierwsze trudności. Znacznie lepiej jest opierać się na własnej motywacji oraz zaangażowaniu. Zawsze możemy ocenić samemu czy warto uczyć się danego języka np. gromadząc informacje na jego temat lub też poszukując podstawowych materiałów i przerabiając kilka lekcji.
Tych najbardziej wytrwałych w swych poszukiwaniach nie zrażają jednak żadne argumenty, a żadna odpowiedź nie jest wystarczająco dobra. Zastanówmy się więc wspólnie jak to wygląda z perspektywy języka portugalskiego.

Czy język portugalski możemy zaliczyć do kategorii tych bardziej skomplikowanych?

Przed rozpoczęciem analizy konkretnego przypadku, warto zastanowić się nad zagadnieniami, które wpływają na postrzeganie języka obcego jako bardziej skomplikowanego niż inne. Większość z nich posiada dość subiektywny charakter i zależy od danej osoby. Możemy jednak znaleźć też takie, które uznamy za nieco bardziej obiektywne (np. przynależność do rodziny językowej).

1.     Umiejętności w zakresie nauki języków obcych

Jednym z czynników, który ma wpływ na naukę języka obcego, mają nasze ogólne predyspozycje. Jednym nauka przychodzi z łatwością, a innym osobom  zajmuje to znacznie więcej czasu. Dla niektórych język obcy jest narzędziem pracy, a dla pozostałych stanowi część życia (jest pasją). W konsekwencji, może się to przełożyć na zainteresowanie tematem oraz zaangażowanie w proces nauki.
Niemniej nie oznacza to, że osoby mające trudności z nauką języków, nie są w stanie ich opanować. Po prostu muszą poświęcić na to więcej czasu lub wypracować metodę, która pomoże im w osiągnięciu celu.

2.    Poziom motywacji

Istotnym czynnikiem jest również poziom motywacji do nauki określonego języka. Jeżeli chcemy, aby nasze wysiłki zakończyły się sukcesem, nie wystarczy sobie powiedzieć: „Chcę nauczyć się danego języka”. Trzeba wykrzesać z siebie motywację, która pozwoli nam przezwyciężyć stojące przed nami trudności i osiągnąć zamierzone cele. Najlepiej będzie, gdy chęć nauczenia się określonego języka będzie ściśle związana z naszymi potrzebami (np. chęć zamieszkania w danym kraju, możliwość komunikacji z rodziną i przyjaciółmi, szczególne zainteresowanie danym kręgiem kulturowym, możliwości rozwoju zawodowego).

3.    Doświadczenia w nauce

Niemniej ważne są zdobyte wcześniej doświadczenia w zakresie nauki języków obcych. Jeżeli mieliśmy już do czynienia wcześniej z tą dziedziną, to niewątpliwie posiedliśmy już pewne techniki, które pomogą nam w opanowaniu nowego materiału.
Ponadto, znając siebie i własne preferencje, możemy też zidentyfikować potencjalne zagadnienia problemowe lub określić te, którym powinniśmy poświęcić nieco więcej czasu niż przy pierwszym języku.

4.   Alfabet, słownictwo oraz struktury gramatyczne

Duże znaczenie ma również sama konstrukcja języka. Trudniejsze mogą się nam wydawać (a w wielu wypadkach rzeczywiście tak jest) języki, które posiadają odmienny alfabet, niż nasz język ojczysty. Staje się on automatycznie pierwszym zagadnieniem, z którym musimy się zmierzyć.
Spotkamy też takie osoby dla których wyzwaniem będzie nauka gramatyki (zwłaszcza jeżeli nieszczególnie za nią przepadają). W tym przypadku, im bardziej skomplikowana jest struktura gramatyczna, tym więcej przeciwników tego języka. Jednak, nie powinno nas to powstrzymywać przed podjęciem wysiłku opanowania danego języka.

5.    Możliwość porównania języka obcego z językiem ojczystym

Pewną pomocą może okazać się możliwość porównania określonych aspektów występujących w języku obcym z naszym językiem ojczystym. Pozwala to w bardziej przejrzysty sposób pojąć zagadnienia regulujące jego funkcjonowanie. Natomiast wyzwaniem może być dla nas, w takim przypadku, podobne słownictwo (trzeba zwrócić większą uwagę na podobieństwa i różnice, aby nie zakłóciło to komunikacji).

Po tym krótkim wstępie, zbliżamy się powoli do odpowiedzi na kluczowe pytanie, stanowiące temat tego wpisu „Czy język portugalski jest trudny?”. Jednak, muszę przestrzec te osoby, które poszukują jednoznacznej oceny, że odpowiedź może okazać się dla nich mało satysfakcjonująca.
Język portugalski jest postrzegany przez wielu jako dość skomplikowany. Ale czy rzeczywiście jest aż tak trudny….

Słownictwo

Myślę, że samo opanowanie słownictwa w języku portugalskim nie jest rzeczą zbyt skomplikowaną i przebiega podobnie jak to się dzieje w przypadku każdego języka obcego. Oczywiście znajdziemy sporo wyrazów, które brzmią podobnie do siebie (np. cansado – casado; massagem - mensagem) i na samym początku mogą nam się mylić, ale skala ich występowania nie jest zbyt duża.
Jeszcze łatwiejsze zadanie będą miały osoby posługujące się innym językiem romańskim (przynajmniej w wersji pisanej). Objawia się to przede wszystkim w podobieństwie wyrazów, co ułatwia zrozumienie całości. Jedyna rzecz na którą należy uważać to tzw. falsos amigos.

Gramatyka

W porównaniu z językiem polskim oraz niektórymi językami europejskimi, pewne elementy portugalskiej gramatyki będą stanowiły problem dla obcokrajowca. Szczególnie należy zwrócić tu uwagę na rozbudowany system czasów, zaimki, rodzajniki oraz przyimki. W pierwszym przypadku, oprócz opanowania samych zasad użycia oraz odmiany, dobrze jest obserwować poszczególne sytuacje, w których został użyty dany czas gramatyczny. Ułatwia to zrozumienie niuansów dotyczących licznych form czasu przeszłego czy też zasad funkcjonowania modo conjuntivo.
Kolejną kwestią problematyczną są zaimki. Same w sobie nie stanową one jeszcze dużego wyzwania, jednak w poprawnym zastosowaniu części z nich (zaimki zwrotne oraz zaimki dopełnienia) kluczową rolę odgrywa ich położenie w zdaniu. Dobrze jest na początek poznać najczęściej występujące sytuacje, które regulują to zagadnienie. Na wyższym etapie, dobrze jest poszerzać gamę zastosowań, mając praktyczny kontakt z językiem.
Dwa ostatnie aspekty obejmują stosowanie rodzajników oraz przyimków. Pierwszy z elementów nie występuje w języku polskim, dlatego samo wyćwiczenie poprawnego użycia jest skomplikowane. Ponadto, rozpoznanie rodzaju też nie zawsze bywa proste. Natomiast, jeżeli chodzi o przyimki, to szczególną uwagę warto poświęcić występowaniu licznych połączeń z rodzajnikami określonymi oraz nieokreślonymi.

Wymowa

Jednym z elementów, na który najczęściej zwraca się uwagę jest wymowa. Dla osoby znajdującej się na początku swojej drogi już samo tempo wypowiedzi będzie stanowiło wyzwanie (tj. Portugalczycy mówią bardzo szybko). Można sobie z tym radzić osłuchując się z językiem np. poprzez konwersacje z native speaker’ami, oglądanie telewizji, słuchanie radia oraz muzyki.
Kolejną kwestią jest wymowa tych samych liter w różny sposób. Na początku należy przede wszystkim skupić się na opanowaniu zasad, które regulują wymowę najważniejszych dźwięków. Niuanse fonetycznie, o ile nie utrudniają one komunikacji lepiej zostawić na później.

Mimo występowania tych wszystkich zagadnień problemowych, należy powiedzieć, że język portugalski nie jest ani zbyt łatwy, ani zbyt trudny. To nasza motywacja oraz zaangażowanie będzie decydować o ostatecznym sukcesie. Nie jesteśmy w stanie powiedzieć, że określony język obcy, np. portugalski, jest obiektywnie trudy do opanowania. Duże znaczenie mają bowiem odczucia danej osoby. Dla jednych, będzie to język piękny, a nauka będzie przebiegać sprawnie. Dla innych, będzie językiem pełnym pułapek.
Ponadto, dobrze jest pamiętać, że każdy uczy się w inny sposób i dlatego warto jest wypracować własny system nauki. Wtedy będzie ona przyjemnością, a poszczególne elementy (nawet te najbardziej skomplikowane) staną się zrozumiałe wraz z upływem czasu.

terça-feira, 29 de novembro de 2016

Portugalskie konstrukcje, których nie spotkasz (lub w mniejszym stopniu spotkasz) w innych językach romańskich

Czasami snujesz w swojej głowie różne plany. Jak to sobie w wolnej chwili usiądziesz w jesienny wieczór na kanapie z ciepłą herbatą w ręku i w końcu poświęcisz trochę czasu na naukę swojego ulubionego języka. Ponieważ nie bardzo masz ochotę na naukę gramatyki i ponowne przebijanie się przez jej liczne meandry lub też naukę słówek, chwytasz za książkę lub inny tekst i zaczynasz czytać. Na początku jest super, trafiasz na jakieś ciekawy wyraz i jesteś pełen motywacji i zadowolenia. W końcu dołożyłeś kolejną niewielką cegiełkę do lepszego opanowania języka. Czytasz więc dalej, aż tu nagle dopada Cię językowa rzeczywistość. Trafiasz na fragment, który wyjątkowo trudno jest Ci zrozumieć. Tym bardziej, że czegoś takiego to jeszcze w życiu nie widziałeś…

Witaj w świecie konstrukcji niespotykanych w innych językach romańskich lub też wyglądających co najmniej dziwnie (czytaj, inaczej niż w języku hiszpańskich, włoskim lub francuskim):


1.     Infinitivo pessoal


Można powiedzieć, że to wspaniały wynalazek języka portugalskiego. Nie spotkamy go, w żadnym z podstawowych języków romańskich. Dlatego też niestety, znajomość np. hiszpańskiego w niczym nam tutaj nie pomoże. Stosujemy go najczęściej po konstrukcjach bezosobowych lub przyimkach, aby jasno zaznaczyć kto jest wykonawcą danej czynności.


É importante estudares mais português. 
– Ważne jest, abyś uczył się więcej języka portugalskiego.

Não podemos ir ao cinema hoje por não termos tempo. 
– Nie możemy iść dzisiaj do kina z powodu braku czasu.

Obrigada por teres aceitado o meu convite. 
– Dziękuję, że zaakceptowałeś moje zaproszenie.


Uwaga: Niektóre przypadki jego użycia mogą nam się odrobinę mylić z formułami wprowadzającymi tryb conjuntivo np. para (infinitivo pessoal) – para que (modo conjuntivo).


Sposób tworzenia:
Forma prosta (bezokolicznik + końcówki):

eu falar
tu falares
ele, ela, você falar
nós falarmos
eles, elas, vocês falarem

Forma złożona (ter odmienione w infinitivo pessoal + particípio)

eu ter falado
tu teres falado
ele, ela, você ter falado
nós termos falado
eles, elas, vocês terem falado

2.    Po co komu te łączenia, czyli zabawa z przyimkami


Podobne połączenia spotkamy w języku włoskim lub francuskim. Jednak nie będą one występować tak licznie jak w języku portugalskim. Przecież przyimki możemy tutaj łączyć z rodzajnikiem określonym i nieokreślonym, zaimkami wskazującymi (w nieco bardziej okrojonej formule), z zaimkiem dzierżawczym (np. dele, dela, deles, delas), zaimkami nieokreślonymi (pojedyncze formy) oraz przysłówkami miejsca.
Jednym słowem prawdziwy armagedon ;) Pomijając fakt, że już samo stosowanie przyimków bywa zmorą dla uczniów. Po co nam, na przykład, dwa przyimki w przypadku dni tygodnia (czynność jednorazowa lub powtarzalna) albo rozróżnienia dotyczące środków transportu (określony lub nieokreślony)?


3.    Futuro do conjuntivo

Kolejny element gramatyki, który jest nadal obecny w języku portugalskim. W pozostałych językach romańskich forma ta nie istnieje (francuski i włoski) lub nie jest ona stosowana (hiszpański). Dlatego również tutaj przyjdzie nam się zmierzyć z opanowaniem nietypowego zagadnienia. Najczęściej spotkamy je w zdaniach warunkowych.

Quando eu chegar a casa, telefono-te. 
– Kiedy przyjadę do domu, zadzwonię do Ciebie.

Se tivermos mais tempo livre, vamos visitar a Joana. 
– Jeżeli będziemy mieli więcej wolnego czasu, odwiedzimy Joanę.

Sposób tworzenia:

1 etap – należy przypomnieć sobie  formę czasownika  w 3 os. liczby mnogiej w czasie pretérito perfeito simples (w przypadku czasowników nieregularnych jest to nieco trudniejsze), a następnie usunąć końcówkę - am

2 etap – dodanie końcówek futuro do conjuntivo

np: czasownik ser

eu for
tu fores
ele, ela, você for
nós formos
eles, elas, vocês forem


4.   Ach ten zaimek….

Jego zastosowanie byłoby całkiem przyjemne, gdyby nie jeden fakt… …..dlaczego ciągle musi zmieniać swoje położenie? Nie może występować w jednym, ewentualnie w dwóch w oparciu o stabilne zasady, a nie ich całą listę… (dla przypomnienia zaimek zwrotny lub complemento może znajdować się za czasownikiem, przed czasownikiem lub w środku czasownika).

W językach romańskich występuje on w przypadku czasowników zwrotnych przed czasownikiem np.

Me llamo Manuel.
Je m’appelle Pierre.
Mi chiamo Luca


Ale nie w języku portugalskim, gdzie mówimy przecież:

Chamo-me Pedro


5.    Ir + ir… to nie jest możliwe


Jest to o tyle ciekawa kwestia, że w języku hiszpańskim czy też francuskim jest to dopuszczalne:

Je vais aller…
Yoy a ir….

W języku portugalskim nie używamy jednak tego połączenia i zastosujemy po prostu formę teraźniejszą czasownika ir np :

Amanhã vou ao cinema. 
– Jutro pójdę do kina.


To były oczywiście tylko wybrane niespodzianki… język portugalski kryje ich znacznie więcej.

segunda-feira, 7 de novembro de 2016

Planowanie codziennej nauki języka obcego, czyli stwórz swój planer językowy

Nauka języka obcego, w tym portugalskiego, ma być przede wszystkim źródłem cennej wiedzy, zabawy oraz satysfakcji. Jednak nie należy się tutaj zdawać na ślepy los, ale zaplanować poszczególne kroki oraz weryfikować własne postępy (szczególnie, jeżeli nie są one widoczne na pierwszy rzut oka). Metoda ta, będzie pomocna szczególnie tym osobom, które podejmują trud samodzielnej nauki języka. W takim przypadku nie mamy bowiem wyznaczonych konkretnych godzin nauki, jak dzieje się to w przypadku zajęć w szkole językowej lub korzystaniu z zajęć o charakterze indywidualnym.


W związku z tym chciałabym Wam zaproponować prosty planer, który pozwoli rozłożyć tygodniowy proces nauki na poszczególne dni. Stanowi źródło planowania, jak również pozwala podsumować codzienną naukę.




Sami też przygotowujecie własne planery lub karty postępów?

segunda-feira, 24 de outubro de 2016

„Oi, Brasil!”, czyli nauka w wariancie brazylijskim

Powszechnie wiadomo, iż nabycie podręczników do nauki języka portugalskiego nie jest rzeczą łatwą. Z jednej strony jest to język, który w Europie nie cieszy się tak dużym zainteresowaniem jak angielski, niemiecki, francuski czy hiszpański. Z drugiej strony, może być nauczany w różnych wariantach, przede wszystkim europejskim oraz brazylijskim. I to właśnie w tym drugim przypadku mamy większy problem ze zdobyciem materiałów.

We wcześniejszych wpisach omawiałam już podręczniki wydawane w Brazylii, które jednak nie wzbudzają ogromnego entuzjazmu. Dlatego też ucieszyłam się, iż wydawnictwa europejskie służą nam w tym zakresie pomocą. Część podręczników zaczęły przygotowywać wydawnictwa portugalskie (np. „Gramática Ativa” w wersji brazylijskiej oraz Nota 10). Inne propozycje możemy spotkać tuż za naszą granicą czyli w Niemczech. Jedno z wydawnictw przygotowało dość szeroką ofertę podręczników do nauki języka portugalskiego (przede wszystkim w wariancie brazylijskim).

Dzisiaj chciałabym Wam zaprezentować podręcznik „Oi, Brasil”, który ostatnio znalazł się na mojej półce. Tak jak w większości przypadków, kurs składa się z podręcznika, ćwiczeń oraz podręcznika nauczyciela. Skierowany jest do uczniów pragnących opanować język portugalski na poziomie A1 oraz A2.


Struktura

Podręcznik składa się z 18 rozdziałów, poświęconych różnym zagadnieniom leksykalnym oraz gramatycznym. Każdy z rozdziałów został podzielony na trzy części A, B oraz C. Zawierają one słownictwo oraz gramatykę języka portugalskiego (dialogi oraz zagadnienia praktyczne, słownictwo). Ponadto po każdym z rozdziałów znajdziemy, krótkie podsumowanie struktur gramatycznych oraz komunikacyjnych. Te ostatnie obejmują podstawowe zdania lub pytania, które pojawiły się w danym rozdziale, a które przydają nam się w sytuacjach życia codziennego.



Co pewien czas, w podręczniku, znajdziemy również gry, które pozwalają na praktyczną powtórkę materiału w formie zabawy. Pojawiają się tutaj zarówno krótkie zadania z gramatyki, jak również zadania praktyczne (w formie poleceń lub opisów).

Na samym końcu podręcznika znajdziemy bardziej rozbudowany opis gramatyki (niestety w języku niemieckim), listę słownictwa oraz wskazówki dotyczące nauki języka.


Plusy i minusy

Za plus należy niewątpliwie uznać już samą konstrukcję podręcznika, która przypomina bardziej książki do nauki języków spotykane na co dzień w Europie. Jest ona bardziej przejrzysta oraz obejmuje wyjaśnienia zagadnień na marginesach, co sprawia, że podręcznik możemy wykorzystać również do samodzielnej nauki (w przeciwieństwie do wydań brazylijskich).

W podręczniku znajdziemy również sporo zagadnień praktycznych, które możemy wykorzystać na co dzień (np. dialogi w restauracji, hotelu lub u lekarza itp.). Ponadto, zostały tutaj ujęte dodatkowe informacje na temat Brazylii. Pozwala to na zapoznanie się z elementami kultury tego kraju.

Minusem dla osób nieznających języka niemieckiego może być fakt, iż część wyjaśnień zaprezentowana jest w tym języku. Jednak, mimo wszystko właściwie wszystkie zagadnienia praktyczne oraz polecenia sformułowane zostały w języku portugalskim.